ico-fb  ico-yt  ico-insta  ico-twitter  ico-pin

FAQ

 

faq


Deprecated: Non-static method FSF_Settings::GetViewSettingsObj() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /var/www/rakoobrona/data/www/rakoobrona.pl/components/com_fsf/models/faq.php on line 40

Deprecated: Non-static method FSF_Settings::_Get_View_Settings() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /var/www/rakoobrona/data/www/rakoobrona.pl/components/com_fsf/helper/settings.php on line 487

Deprecated: Non-static method FSF_Settings::_View_Defaults() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /var/www/rakoobrona/data/www/rakoobrona.pl/components/com_fsf/helper/settings.php on line 76

Deprecated: Non-static method FSF_Settings::GetViewSettingsObj() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /var/www/rakoobrona/data/www/rakoobrona.pl/components/com_fsf/views/faq/view.html.php on line 35

Deprecated: Non-static method FSF_Settings::_Get_View_Settings() should not be called statically, assuming $this from incompatible context in /var/www/rakoobrona/data/www/rakoobrona.pl/components/com_fsf/helper/settings.php on line 487

Nie. Kampania Rakoobrona skierowana jest do uczniów klas II – III szkół gimnazjalnych oraz uczniów klas I – III szkół ponadgimnazjalnych. Ważne jest podanie w deklaracji liczby uczniów, którzy mają zostać w szkole objęci programem – pozwoli nam to określić ilość materiałów dydaktycznych niezbędnych do przeprowadzenia akcji w Państwa szkole.

Podejrzaną zmianę skórną może zauważyć:
- każdy lekarz, który badając pacjenta z jakiejkolwiek przyczyny przy okazji obejrzał jego skórę;
- lekarz dermatolog w trakcie profilaktycznych oględzin skóry swego pacjenta;
- sam chory;
- bliscy chorego.

 

Podejrzane zmiany to takie, które spełniają chociaż jedno kryterium amerykańskiej skali ABCDE, służącej rozpoznaniu czerniaków wczesnych:

A. (asymmetry) — asymetria (czerniak jest asymetryczny względem każdej osi, w odróżnieniu od łagodnych zmian, które zwykle są okrągłe lub owalne, a także prezentuje obraz nieregularny, złożony z wyniosłości określanych mianem wysp)
B. (borders) — brzegi nierówne i postrzępione
C. (color) — kolor różnorodny (od jasnobrązowego do czarnego lub stalowego), z nierównomiernym rozkładem barwnika oraz, często, z jego punktowymi depozytami (szczególnie dobrze widoczne w badaniu dermatoskopowym)
D. (diameter) — średnica > 5 mm lub (dynamics) dynamika zmian morfologicznych w guzie
E. (evolution) – czyli nabycie cech, których istniejące znamię wcześniej nie miało: swędzenie, krwawienie, owrzodzenie, szybki wzrost lub kryterium rzadziej obecnie używane (elevation) — uwypuklenie powierzchni ponad poziom otaczającego zmianę naskórka (dotyczy głównie czerniaków zaawansowanych, czerniaki we wczesnym stopniu zaawansowania nie tworzą wyczuwalnego zgrubienia)

lub brytyjskiej skali Glasgow, służącej rozpoznaniu czerniaków miejscowo zaawansowanych:
1 - powiększanie
2 - zmiana kształtu
3 - zmiana koloru
4 - obecność stanu zapalnego
5 - obecność sączenia, krwawienia ze zmiany lub widoczny strup
6 - zaburzenie czucia (np. świąd i przeczulica)
7 - średnica > 7 mm

 

Czerniaki skóry powstają najczęściej na podudziu (u kobiet) i na torsie (u mężczyzn). Lokalizacja zmiany może jednak dotyczyć, prócz kończyn i torsu, skóry głowy i szyi oraz każdej innej części ciała (owłosiona skóra głowy, stopy, przestrzenie międzypalcowe, okolice narządów płciowych i odbytu). Szczególną formą tej choroby jest np. czerniak podpaznokciowy.

 

Dalszym postępowaniem jest wizyta u lekarza dermatologa w gabinecie wyposażonym w dermatoskop. Wizyta u dermatologa nie wymaga skierowania.
Badanie dermatoskopowe (oglądanie zmiany za pomocą lupy – badanie nieinwazyjne, niebolesne i trwające zaledwie kilka minut) umożliwa określenie dodatkowych cech zmiany, dzięki czemu można z dużym prawdopodobieństwem określić czy jest to zmiana łagodna czy czerniak skóry.

 

Pamiętaj:
- jeśli na Twoim ciele pojawiło się nowe znamię o kolorze innym, niż Twoja skóra (wszelkie odcienie brązu, czerń, kolor stalowy lub czerwony), ma niepokojący kształt i/lub szybko rośnie, lub osiągnęło średnicę 6 mm;
- jeśli istniejące na Twoim ciele znamię zaczęło „zachowywać się” inaczej: swędzieć, krwawić, rosnąć, zmieniać kolor, kształt, pojawił się na nim strup
niezwłocznie udaj się do lekarza dermatologa w celu wykonania dermatoskopii.

Objawy raka płuca zależą od umiejscowienia guza pierwotnego, jego rozmiarów oraz od lokalizacji ewentualnych przerzutów. Najczęściej występujące objawy to:

  • uporczywy, niepoddający się leczeniu kaszel,
  • chudnięcie pomimo dobrego apetytu,
  • odkrztuszanie z plwociną krwi,
  • bóle w klatce piersiowej,
  • duszność,
  • powtarzające się infekcje oskrzeli i zapalenia płuc,
  • powiększone węzły chłonne w dołach nadobojczykowych,
  • poszerzone naczynia krwionośne na skórze klatki piersiowej, obrzęk szyi i twarzy
  • objawy neurologiczne związane z przerzutami do mózgu (padaczka, poranne bóle głowy, zaburzenia mowy, wzroku, zachwiania równowagi), 
  • objawy związane z obecnością przerzutów do innych narządów, np. kości (silne i nieprzemijające bóle kostne) czy wątroby (bóle w prawym podżebrzu, uczucie pełności).

Rak szyjki macicy należy do nowotworów złośliwych, które we wczesnym stadium nie dają objawów w ogóle lub są one skąpe i niespecyficzne. Dlatego też u kobiet, u których wystąpiły wyraźne dolegliwości rozpoznaje się zazwyczaj chorobę zaawansowaną.

Najczęściej towarzyszy jej jeden lub kilka wymienionych niżej objawów:
• krwawienia „kontaktowe” (podczas stosunku lub badania ginekologicznego),
• krwawienie pomiędzy regularnymi krwawieniami miesięcznymi,
• dłuższe i bardziej obfite niż zazwyczaj krwawienia miesięczne,
• obfite upławy,
• ból podczas stosunku,
• ból w podbrzuszu.

Naciekaniu raka szyjki macicy na narządy sąsiadujące lub przerzutom do narządów odległych może towarzyszyć:
• ból w okolicach miednicy mniejszej
• nietrzymanie moczu
• zatrzymanie oddawania moczu, wodonercze
• wzdęcia, naprzemienne biegunki i zaparcia
• silny ból kości miednicy i/lub innych (np. kości udowej)
• uporczywy, nie poddający się leczeniu internistycznemu kaszel, objawy neurologiczne i inne.

 

W diagnostyce raka szyjki macicy ostateczne rozpoznanie stawia doświadczony ginekolog lub ginekolog-onkolog po wykonaniu odpowiednich badań:
1. badania ginekologicznego;
2. badania cytologicznego (zwanego cytologią);
3. badania kolposkopowego (kolposkopii), w trakcie której pobiera się wycinek do badania histopatologicznego;
4. po zbadaniu pobranego wycinka i otrzymaniu opisu badania histopatologicznego od specjalisty patomorfologa.
(patrz: Jakie badania zaleci lekarz?)

 

Pamiętaj:
Jeżeli zauważysz u siebie jakiekolwiek przewlekłe dolegliwości ze strony narządu rodnego powinnaś się udać do lekarza ginekologa.

Czerniak złośliwy to nowotwór wywodzący się z melanocytów występujących w warstwie podstawnej naskórka. Komórki te wytwarzają melaninę – barwnik, który sprawia, że skóra ciemnieje pod wpływem promieniowania ultrafioletowego (słońce, solarium).

Na skutek czynników zewnętrznych (np. ultrafioletowego promieniowania słonecznego) lub skłonności genetycznych (np. mutacji pewnych genów) melanocyty nabywają nowych cech: nie obumierają we właściwym czasie, rozmnażają się w niekontrolowany sposób i ostatecznie tworzą guz. Guz ów zaczyna się w szybkim tempie rozrastać naciekając i niszcząc zdrową tkankę sąsiadującą oraz zaczyna być zdolny do tworzenia przerzutów odległych - komórki czerniaka „odrywają się” się wtedy od guza pierwotnego i drogą naczyń limfatycznych i/lub krwionośnych wędrują w odległe miejsca „osiedlając się” tam i tworząc nowe guzy. W ten sposób nowotwór wywodzący się ze skóry zaczyna niszczyć tkankę np. płuc, wątroby czy kości i doprowadza do nieprawidłowego działania organizmu. Z czasem stan ten pogłębia się i kończy śmiercią osoby chorej.

Czerniak jest jednym z najbardziej agresywnych nowotworów złośliwych. Przebieg choroby bywa nieprzewidywalny – w przeciwieństwie do wielu innych rodzajów nowotworów nawet bardzo małych rozmiarów guzek pierwotny może być przyczyną przerzutów odległych, a etap rozsiewu trwać krótko.

Nawroty choroby po leczeniu chirurgicznym mogą się zdarzyć nawet po kilkunastu latach.

Kolejną cechą czerniaka złośliwego jest fakt, iż ze względu na miejsce, w którym powstaje (skóra), możliwe jest jego szybkie wykrycie i leczenie - wcześnie postawiona diagnoza oraz właściwe usunięcie zmiany mogą skutecznie chronić chorego zanim czerniak zacznie stanowić zagrożenie dla jego życia.
Prawidłowe leczenie we wczesnym stadium choroby daje możliwość wieloletniego przeżycia (w tym wyleczenia) u ok. 60-90% chorych.

Około 20% chorych diagnozowanych jest w stadium miejscowego zaawansowania (przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych) lub uogólnienia choroby (przerzuty odległe) – szanse na 5-letnie przeżycie znacznie wtedy maleją – tylko 5-10% chorych, u których choroba uległa rozsiewowi żyje 5 lat.

W Polsce czerniaki wciąż występują względnie rzadko (2400 nowych chorych rocznie) jednak jest to nowotwór złośliwy o dużej dynamice wzrostu zachorowań; co 10 lat ilość zachorowań zwiększa się 2-krotnie. Przeciętny wiek, w którym diagnozuje się czerniaka to ok. 50 lat, jednak chorują także osoby znacznie młodsze, w wieku 20-30 lat.

Udowodniono, że czynniki zwiększonego ryzyka zachorowania na czerniaka to:
• intensywne działanie promieniowania ultrafioletowego naturalnego (promienie słoneczne) i sztucznego (solaria);
• stałe drażnienie mechaniczne lub chemiczne (np. ciągłe i przewlekłe „ocieranie” znamienia na skórze klamrą od paska od spodni lub fragmentem biustonosza, stosowanie „żrących” specyfików w formie wszelkich mazideł na skórę – bez odpowiedniego atestu kremy, maści i inne substancje drażniące);
• niska zawartość barwnika w skórze (osoby o jasnej karnacji, szczególnie o rudych włosach i/lub źle tolerujące opalanie się);
• predyspozycje genetyczne [np. rodzinny zespół znamion atypowych (FAMS, familial atypical mole syndrome)];
• wcześniejsze zachorowanie na czerniaka i/lub posiadanie w rodzinie osób, które wcześniej zapadły na tę chorobę.

Rak płuca rozwija się głównie na skutek palenia tytoniu. Udowodniono, że palenie 20 papierosów dziennie zwiększa 20-25-krotnie ryzyko zachorowania, natomiast bierne palenie (mieszkanie osoby niepalącej z palaczami tytoniu) może być przyczyną około 1/3 przypadków zachorowań na raka płuca. Rakotwórcze składniki dymu tytoniowego odpowiadają za 90% zachorowań.
Inne poznane czynniki ryzyka to: ekspozycja na azbest, uran i inne kancerogeny występujące w środowisku oraz występowanie raka płuca w rodzinie.

Rak szyjki macicy to nowotwór złośliwy, który rozwija się w obrębie narządu rodnego kobiety, a dokładniej w części macicy w kształcie stożka, która łączy górną część macicy (trzon macicy) z pochwą.

Główną i potwierdzoną przyczyną raka szyjki macicy jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), który wnika do komórek nabłonka szyjki macicy, uszkadza je i „przeprogramowuje” – zaczynają się one dzielić w niekontrolowany sposób i w konsekwencji tworzą guz. Guz ten ma zdolność do naciekania i niszczenia tkanek sąsiadujących, może również tworzyć przerzuty - komórki raka „odrywają się” się wtedy od guza pierwotnego i drogą naczyń limfatycznych i/lub krwionośnych wędrują w odległe miejsca „osiedlając się” tam i tworząc nowe guzy. W ten sposób nowotwór wywodzący się z nabłonka szyjki macicy może niszczyć tkankę np. płuc, wątroby czy kości i doprowadza do nieprawidłowego działania organizmu i ostatecznie śmierci osoby chorej.

Rak szyjki macicy jest drugim na świecie co do częstości występowania rakiem wśród kobiet i drugą, co do częstości przyczyną ich śmierci z powodu chorób nowotworowych.

Szacuje się, że na świecie liczba kobiet chorych na raka szyjki macicy sięga 1,4 miliona. Co roku notuje się ok. 500 000 nowych zachorowań, a około 300 000 kobiet umiera z powodu raka szyjki macicy.

W Polsce zapada na ten typ nowotworu ponad 3000 kobiet rocznie, a umiera ponad 1700. Jest to jeden z najwyższych wskaźników umieralności w Europie.

Rak szyjki macicy najczęściej rozwija się u kobiet pomiędzy 35 a 59 rokiem życia. Atakuje cicho i powoli. Średni czas rozwoju choroby wynosi ok. 14 lat. Przez wiele lat choroba rozwija się niemal bezobjawowo. Wystąpienie wyraźnych objawów świadczy zazwyczaj o stadium zaawansowanym i trudnym lub niemożliwym do wyleczenia.

Do zakażenia HPV dochodzi najczęściej drogą płciową i mogą być to zakażenia niemal bezobjawowe.
Każda aktywna seksualnie kobieta przynajmniej raz w życiu ma styczność z wirusem HPV, a do 20% populacji ludzkiej z tego powodu choruje. Większość zakażeń na skutek odpowiedzi immunologicznej organizmu kobiety ustępuje i nie staje się przyczyną rozwoju raka szyjki macicy. Jednak część z nich zmienia się w stan przewlekły, trwający nawet wiele lat. Istotna jest również odmiana wirusa HPV – za ok. 2/3 zachorowań na raka szyjki macicy odpowiadają dwa typy HPV: 16 oraz 18 (tzw. typy onkogenne).

Mężczyźni najczęściej są bezobjawowymi nosicielami wirusa i to oni zakażają swoje partnerki. Większa liczba partnerów seksualnych sprzyja zakażeniu, jednak rak szyjki macicy to choroba, która może dotyczyć każdej współżyjącej kobiety – również i tych, które utrzymują kontakty płciowe wyłącznie z jednym partnerem.

Do zakażenia może dojść u bardzo młodych kobiet, które dopiero rozpoczęły współżycie. Następnie wirus może podstępnie rozwijać się przez wiele lat, nie dając żadnych niepokojących objawów, co po kilkunastu latach – najczęściej, gdy kobieta jest wieku największej aktywności zawodowej i rodzinnej – skutkuje rozwojem raka szyjki macicy.

Prócz zakażenia wirusem HPV potwierdzonymi czynnikami zwiększającymi ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy są także: wczesne rozpoczęcie współżycia płciowego, duża liczba partnerów seksualnych, duża liczba porodów oraz palenie tytoniu.

Czerniakowi złośliwemu można zapobiegać poprzez profilaktykę pierwotną oraz wtórną.
Profilaktyka pierwotna to postępowanie, które zapobiega w ogóle powstaniu tej choroby, wtórna – polega na wczesnym jej wykryciu.

Jeśli chcesz zmniejszyć ryzyko zachorowania na czerniaka:
1. nie opalaj się;
2. unikaj przebywania na słońcu w godzinach 11.00-16.00;
3. przebywając na słońcu używaj kremów z filtrem UV, noś nakrycia głowy (czapki z daszkiem, kapelusze) i okulary przeciwsłoneczne;
4. nie korzystaj z solarium!
5. raz w roku udaj się do lekarza dermatologa w celu oględzin Twojej skóry, w szczególności jeśli:
- masz jasną karnację,
- opalasz się na „czerwono” lub źle tolerujesz opalanie się,
- doznałeś oparzeń słonecznych (szczególnie w dzieciństwie),
- masz na ciele wiele znamion,
- w Twojej rodzinie ktoś chorował na czerniaka,
- sam w przeszłości chorowałeś na czerniaka.

Jak dotąd nie wdrożono na świecie jednolitej, skutecznej metody profilaktyki wtórnej – regularnie wykonywane badanie RTG klatki piersiowej okazały się nieskuteczne: nie poprawiają rokowania u chorych, u których wykryto tę chorobę w postaci bezobjawowej.

Nadzieję budzi niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej, stosowana wobec osób będących w grupie wysokiego ryzyka (przede wszystkim wieloletni palacze tytoniu). Nie jest to jednak metoda refundowana w Polsce, ponadto szacuje się, że zmniejsza ona umieralność na raka płuca jedynie o ok. 20%.

Podstawą skutecznej profilaktyki raka płuca jest profilaktyka pierwotna, tj. zaniechanie palenia tytoniu jako czynnika wybitnie kancerogennego.

Rak szyjki macicy jest jednym z nielicznych typów nowotworów złośliwych, w których udowodniono, iż badania przesiewowe wyraźnie zmniejszają zachorowalność i umieralność.

Obecnie na świecie, jako test przesiewowy w profilaktyce raka szyjki macicy wykonuje się badanie cytologiczne. Umożliwia ono wykrycie stanów przedrakowych (neoplazja śródnabłonkowa – CIN) oraz raka szyjki macicy we wczesnym stopniu zaawansowania (np. w formie „in situ” tj. raka przedinwazyjnego). Na tym etapie leczenie chirurgiczne skutkuje wyleczeniem chorej, nie okaleczając jej i często pozwalając zachować płodność, jak i pełną satysfakcję z dalszego współżycia płciowego.

W Polsce rekomenduje się wykonywanie profilaktycznego badania cytologicznego co 3 lata kobietom w wieku od 25 do 59 lat. Można je wykonać nieodpłatnie w każdym gabinecie ginekologicznym, który udziela świadczeń w ramach umowy z NFZ. Wyjątkiem są kobiety obciążone czynnikami ryzyka: zakażone wirusem HIV, przyjmujące leki immmunosupresyjne, zakażone HPV - typem wysokiego ryzyka – powinny one poddawać się badaniu cytologicznemu co 12 miesięcy.

Od 2006 roku istnieje również możliwość zaszczepienia się przeciwko wirusowi HPV, odpowiedzialnemu za rozwój raka szyjki macicy. Aktualne rekomendacje Komitetu Doradczego ds. Szczepień (Advisory Committee onImmunization Practices–ACIP) dotyczą osób płci żeńskiej 11–12-letnich oraz 13–26-letnich, jeśli nie były uprzednio szczepione. Poza USA rekomendację dotyczącą szczepienia przeciwko HPV wydano także w innych krajach. Zalecany wiek szczepienia obejmuje okres od 9 do 18 lat, najczęściej 11–13 lat, tj. przed przed rozpoczęciem aktywności seksualnej.
Udowodniono, że szczepienia wykazują się dużą skutecznością w zapobieganiu chorobom związanym z zakażeniami HPV, w tym typu onkogennego. Skuteczność szczepienia odnośnie zapobiegania rakowi szyjki macicy oceniana jest wysoko: ryzyko rozwoju raka płaskonabłonkowego (najczęstszy typ histologiczny RSM, ok. 85% przypadków) spada o 75%, gruczolakoraka (10% przypadków RSM) – o 96%.

Szacuje się, że aktualnie dostępne szczepionki zapewniają ochronę przed 70-80% nowotworów powodowanych przez HPV.

 

Pamiętaj:
Rozwojowi rakowi szyjki macicy można skutecznie zapobiegać poprzez:
1. profilaktykę pierwotną – szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV)
2. profilaktykę wtórną – regularnie wykonywane badania cytologiczne.

Organizatorzy

  • http://fundacjarosa.pl/
  • Fundacja Sensoria

Patroni honorowi

  • mieczyslawstruk
  • Uniwersytet Medyczny
  • KO_DolnySlask
  • Lubuski_KO
  • KO_bydgoszcz
  • KO_szczecin
  • KO_rzeszow
  • KO_kielce
  • KO_poznan
  • KO_Krakow
  • ko_katowice
  • ko_lodz
  • MinisterstwoZdrowia
  • PIS
  • Gdynia

Patroni merytoryczni

  • PTO
  • DCCHP
  • DCO
  • USK

Partnerzy

  • dss
  • AAS
  • exact
  • STN

Patroni medialni

  • radiowr
  • demoty
  • radio_zachod
  • Radio Zielona Góra

Projekt wsparli

  • MCZ
  • mone
  • Clarena
  • Dermedic